Nee, gekleurde tatoeages zijn niet verboden in de EU. Achter die bewering zit een echte EU-verordening die sinds 4 januari 2022 geldt voor tatoeage-inkten. De verordening beperkt echter geen kleuren als zodanig, maar een lijst met specifieke chemische stoffen en stofgroepen die kunnen voorkomen in inkten voor tatoeages en permanente make-up. Blauw en groen haalden vooral het nieuws omdat twee afzonderlijke pigmenten iets langer de tijd kregen om aan de regels te voldoen – daarover straks meer.
Kort vooraf:
- Verordening (EU) 2020/2081 wijzigt bijlage XVII van REACH en geldt sinds 4 januari 2022 in de hele EU.
- Stoffen worden beperkt op basis van hun gevarenclassificatie, bijvoorbeeld als kankerverwekkend, mutageen, giftig voor de voortplanting, irriterend of sensibiliserend, of omdat ze al zijn beperkt door de EU-cosmeticaverordening – niet bepaalde kleurtinten.
- Voor twee pigmenten, Pigment Blue 15:3 en Pigment Green 7, gold een langere overgangstermijn tot 4 januari 2023, omdat er op het moment van vaststelling geen voldoende getest alternatief beschikbaar was.
- Tattoostudio’s werken tegenwoordig met inkten waarvan het etiket het beoogde gebruik, een lijst met ingrediënten en passende veiligheidsinformatie vermeldt.
Wat de EU-regels voor tatoeage-inkten echt betekenen
De verwarring ontstaat vaak doordat korte berichten schrijven dat „kleur verboden” is, terwijl eigenlijk wordt bedoeld dat „een stof beperkt” is. Het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) legt het doel van de regeling vrij duidelijk uit: meer dan 4.000 gevaarlijke chemische stoffen worden beperkt in tatoeage-inkten en permanente make-up, met als doel niet het tatoeëren te verbieden, maar de gebruikte inkten veiliger te maken (bron: ECHA over tatoeage-inkten en permanente make-up). De wettelijke basis is Uitvoeringsverordening (EU) 2020/2081 van 14 december 2020, die stoffen in tatoeage-inkten en permanente make-up toevoegt aan bijlage XVII van REACH-verordening (EG) nr. 1907/2006. Dit onderscheid is belangrijk voor alles wat hierna komt: het gaat om de chemische samenstelling van een inkt, niet om de kleur ervan.
Welke stoffen zijn precies beperkt?
De lijst met stoffen waar het om gaat, is gebaseerd op twee criteria en niet op kleurnamen. Ten eerste gaat het om stoffen met een EU-brede gevarenclassificatie, bijvoorbeeld als kankerverwekkend, mutageen, giftig voor de voortplanting, irriterend voor de huid of ogen, of sensibiliserend. Ten tweede gaat het om stoffen die al verboden zijn volgens de EU-cosmeticaverordening of alleen onder voorwaarden zijn toegestaan. Het Duitse ministerie van Milieu noemt concrete voorbeelden: bepaalde azokleurstoffen, kankerverwekkende aromatische aminen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), bepaalde metalen en methanol (bron: Duits ministerie van Milieu over tatoeagemiddelen). Geen van deze stoffen hoort bij een specifieke kleur; pigmentfabrikanten moesten voor de betrokken formules in plaats daarvan samenstellingen vinden die de beperkte stoffen niet langer bevatten.
Waarom blauwe en groene pigmenten langer de tijd kregen
Het deel van het verhaal dat waarschijnlijk heeft geleid tot het idee van een „kleurverbod”, gaat over twee afzonderlijke pigmenten en niet over blauw of groen als geheel. Toen de verordening werd vastgesteld, stelde het Comité risicobeoordeling (RAC) vast dat er op dat moment geen veiliger, technisch gelijkwaardig alternatief beschikbaar was voor Pigment Blue 15:3 en Pigment Green 7 (bron: ECHA over tatoeage-inkten en permanente make-up). In plaats van de algemene termijn van twaalf maanden vanaf januari 2022 kregen precies deze twee pigmenten een verlengde overgangstermijn van 24 maanden, die pas op 4 januari 2023 afliep. Deze gefaseerde termijn voor twee specifieke pigmenten werd in het publieke debat blijkbaar ingekort tot „blauw en groen zijn verboden”. Beide pigmenten mochten tijdens de hele overgangsperiode nog worden gebruikt en de termijn is inmiddels hoe dan ook verstreken; studio’s gebruiken tegenwoordig aangepaste varianten die aan de classificatiecriteria voldoen.
Wat dit betekent voor je tattoostudio en je keuze
Voor jou als klant verandert de verordening vooral wat er op de verpakking van een inkt moet staan, niet wat je mag kiezen. Mengsels die worden verkocht voor tatoeages of permanente make-up moeten het beoogde gebruik op het etiket vermelden, samen met een lijst van de ingrediënten en passende veiligheidsinformatie (bron: ECHA over tatoeage-inkten en permanente make-up). Een betrouwbare studio werkt sowieso met inkten die aan deze eisen voldoen, omdat fabrikanten hun formules dienovereenkomstig moesten aanpassen. Je kunt dus heel gewoon vóór een afspraak vragen welke inktfabrikant of welke norm de studio gebruikt. Wil je daarnaast weten hoe InkLabs omgaat met de veiligheid van de eigen semipermanente inkt, dan vind je daar meer informatie over in het artikel over de veiligheid van semipermanente InkLabs-tatoeages. In dit gedeelte wordt de algemene wettelijke situatie beschreven, maar het is geen juridisch advies en het vervangt niet de beoordeling van je studio voor jouw specifieke situatie.
Zwart of kleur voor je eerste tatoeage? Zo maak je een keuze
Als de juridische vraag eenmaal is opgehelderd, blijft er voor de meeste mensen eigenlijk een andere keuze over: enerzijds de plaatsing en grootte, anderzijds de kleur. In de praktijk maak je deze keuzes los van elkaar. Meestal bepaal je eerst de plaatsing en grootte, vaak al voordat je überhaupt in de studio bent, terwijl de definitieve kleur meestal pas vaststaat na overleg met de tatoeëerder, wanneer het ontwerp en de plek op je huid al duidelijk zijn.
Een tijdelijk of semipermanent ontwerp in zwart komt hierbij goed van pas: het laat je zien hoe een vorm op ware grootte op je huid staat en op welke plek hij echt goed zit, voordat je ergens aan vastzit.
Houd hierbij wel rekening met de beperking van deze preview: een tijdelijk of semipermanent ontwerp in zwart laat je de vorm en plaatsing zien, maar zegt niets over pijn, genezing, een mogelijk allergierisico of hoe een bepaalde kleur er later daadwerkelijk uitziet, vervaagt of aanvoelt. Deze vragen bespreek je met je studio zodra het ontwerp en de plek vaststaan; de preview in zwart geeft daar geen antwoord op. Meer over deze aanpak lees je in het artikel waarom een proefontwerp de moeite waard is voordat je een permanente tatoeage laat zetten, en als je nog helemaal aan het begin staat, in de gids je eerste tatoeage: zo kies je het ontwerp en de plek.
Ben je zelf nog op zoek naar een passend ontwerp, neem dan eens een kijkje in de collectie Tijdelijke tatoeages om verschillende vormen in zwart uit te proberen voordat de kleurkeuze later aan bod komt.
Kort samengevat: gereguleerd, niet verboden
Kleur als zodanig is nooit verboden geweest. De EU-verordening beperkt bepaalde gevaarlijke stoffen in tatoeage-inkten, twee pigmenten kregen iets meer tijd om zich aan de regels aan te passen en studio’s werken sindsdien met inkten waarvan het etiket volledige informatie geeft. Was je eigenlijke vraag eerder hoe de kleur van een InkLabs-tatoeage zich op de huid ontwikkelt, dan is dat een apart onderwerp. Het artikel welke kleur InkLabs-tatoeages hebben en hoe die zich ontwikkelt geeft daar antwoord op; hier ging het om de EU-brede chemische regelgeving. Wie meer wil weten over veiligheids- en regelgevingskwesties rond tatoeëren, vindt ook informatie over de vraag of tatoeages veganistisch zijn – een ander onderwerp dan de chemische stoffen die hier aan bod komen, maar iets wat er ook vaak mee wordt verward. Als je eigenlijke vraag nog over de vorm en plaatsing gaat in plaats van over de verordening, is een contourontwerp in zwart een eenvoudige eerste stap om dat te bekijken voordat je een definitieve keuze maakt.
