Een tatoeage met een geisha beeldt geen courtisane of prostituee af, zoals het wijdverbreide stereotype in het Westen doet vermoeden, maar verwijst naar de historische figuur van de Japanse artieste, opgeleid in dans, muziek en de kunst van het gesprek. Dit onderscheid begrijpen is het uitgangspunt voor het kiezen van een ontwerp dat echt over deze figuur vertelt, met haar details — de kimono, de waaier, het kapsel — en de symbolen die er vaak bij horen, zoals de camelia of de koi, in plaats van het kostuumbeeld te herhalen dat door de cinema populair is gemaakt.
Voordat we ingaan op de historische en symbolische details, vind je hier wat handig is om te weten:
- Een geisha is een traditionele Japanse artieste, geen courtisane: de verwarring komt vooral voort uit een misverstand uit de periode na de Tweede Wereldoorlog.
- Maiko en geiko duiden twee fasen van dezelfde opleiding aan: de leerling en de professional. Ze zijn te herkennen aan verschillende kimono’s, obi’s en kapsels.
- De waaier, de camelia en de koi zijn de meest voorkomende combinaties bij ontwerpen met een geisha als thema. Elk element heeft een specifieke betekenis in de Japanse cultuur.
- Een respectvol ontwerp vertelt over de artistieke discipline van de figuur, niet over een kostuumbeeld of een exotiserend cliché.
Wat betekent een geisha-tatoeage echt?
In de Japanse cultuur betekent het woord geisha letterlijk ‘persoon van de kunst’: het verwijst naar een professionele entertainer die is opgeleid in zang, dans en traditionele muziekinstrumenten, en in de kunst van het gesprek tijdens banketten en ceremonies (bron: Geisha - Wikipedia). Het idee dat een geisha een courtisane of prostituee is, is een historisch misverstand dat vooral in de periode na de Tweede Wereldoorlog vaste voet kreeg. In die tijd noemden sommige vrouwen die in de buurt van de bezettingstroepen werkten zichzelf ‘geisha girls’, hoewel ze niet tot deze artistieke traditie behoorden (bron: Geisha - Wikipedia).
Dit onderscheid is belangrijk voor wie dit onderwerp voor een tatoeage kiest, omdat de manier waarop het ontwerp wordt getekend en beschreven afhangt van welke van de twee beelden je voor ogen hebt. Een ontwerp als eerbetoon aan de traditionele artieste legt de nadruk op elegantie, beheersing en details van de kimono of de waaier. Een illustratie die is gebaseerd op het stereotype van de courtisane dreigt de figuur juist te reduceren tot een exotiserend cliché. Dat is iets om al bij het kiezen van het ontwerp in gedachten te houden, nog voordat het op de huid komt.
De historische oorsprong in het kort
De figuur van de geisha ontstond in het Japan van de 18e eeuw. De eerste vrouw van wie bekend is dat ze zichzelf geisha noemde, was een entertainer uit Fukagawa, rond 1750. Ze stond bekend om haar zang en het bespelen van de shamisen, een luit met drie snaren die nog altijd een van de instrumenten is die met deze beroepsgroep worden geassocieerd (bron: Geisha - Wikipedia). De traditionele opleiding omvatte naast de shamisen ook fluit en trommels, dans in de Buyō-stijl, de theeceremonie en kalligrafie: een traject dat bedoeld was om een veelzijdige artieste op te leiden, niet zomaar een algemene entertainer.
Geiko en maiko: twee fasen van dezelfde traditie
Wie een ontwerp met een geisha als thema bekijkt, ziet vaak verschillen in de afgebeelde kleding. Dat komt doordat de term in werkelijkheid verwijst naar twee verschillende fasen van hetzelfde traject. Een maiko is een leerling, meestal tussen de 17 en 20 jaar oud, die een opleiding volgt van enkele maanden tot ongeveer twee jaar. Een geiko is een volledig opgeleide professional. In de stad Kyoto wordt de term ‘geiko’ gebruikt in plaats van ‘geisha’ (bron: Maiko - Wikipedia).
Het verschil is vooral te zien aan de kimono: een maiko draagt een lange hikizuri van 200 tot 240 centimeter, met zeer wijde furisode-mouwen, en een darari-obi die langer kan zijn dan 6 meter en specifiek bij deze opleidingsfase hoort (bron: Maiko - Wikipedia). Als je deze details kent, kun je een bestaand ontwerp beter lezen of nagaan welke fase van de opleiding een illustratie precies wil uitbeelden, nog voordat je naar aanwijzingen in het kapsel of de make-up zoekt.
Waar dit onderscheid vandaan komt: de hanamachi-wijken, zoals Gion in Kyoto
Maiko en geiko worden opgeleid in wijken die hanamachi worden genoemd, letterlijk ‘bloemensteden’. Gion in Kyoto is waarschijnlijk de bekendste: sinds 1881 is de wijk verdeeld in Gion Kobu en Gion Higashi, en de openbare dansvoorstelling Miyako Odori vindt er nog altijd jaarlijks plaats, sinds 1872 (bron: Gion - Wikipedia). Voor wie zich verder in het onderwerp verdiept, helpen deze verwijzingen om een goed geïnformeerde illustratie van een generiek beeld te onderscheiden.
Symbolen die vaak bij een geisha worden afgebeeld
Drie elementen komen vaak voor naast de figuur van de geisha in tatoeageontwerpen. Elk element heeft een specifieke betekenis die het waard is om te kennen voordat je ze in een ontwerp combineert.
De waaier (sensu)
De opvouwbare waaier, sensu, is een Japanse uitvinding en is het instrument dat geiko en maiko gebruiken bij traditionele dansen die met de waaier worden uitgevoerd (bron: Opvouwbare waaier - Wikipedia). In tatoeages verwijst een open waaier naast de figuur dus naar een artistieke uitvoering, en niet alleen naar een decoratief accessoire.
De camelia (tsubaki)
In de Japanse bloementaal, hanakotoba, verandert de betekenis van de camelia (tsubaki) afhankelijk van de kleur: rood staat voor een liefde die gracieus verwelkt, wit voor verwachting en geel voor verlangen of heimwee (bron: Hanakotoba - Wikipedia). De juiste kleur kiezen is dus niet alleen een esthetische kwestie: de kleur verandert wat het ontwerp uitdrukt voor degene die ernaar kijkt.
De koi
In de Japanse cultuur wordt de koi geassocieerd met geluk, voorspoed en doorzettingsvermogen bij moeilijkheden. Die betekenis sluit goed aan bij het idee van discipline en toewijding dat hoort bij de artistieke opleiding van een geisha (bron: Koi - Wikipedia). Dezelfde symboliek ligt ten grondslag aan de koinobori, karpervormige vlaggen die ontstonden in de Edoperiode en nog altijd op 5 mei worden gehesen voor Kinderdag.
Een geisha-tatoeage respectvol kiezen
De eenvoudigste manier om trouw te blijven aan het onderwerp is uit te gaan van de werkelijke geschiedenis in plaats van het kostuumbeeld dat in films wordt verspreid. Een ontwerp dat de beheersing, de gratie van een beweging of het detail van de kimono benadrukt, vertelt over de traditionele artieste. Een illustratie die alleen is opgebouwd rond opvallende make-up of uitdagende poses komt juist in de buurt van het stereotype dat je wilt vermijden. Voordat je meerdere elementen in hetzelfde ontwerp combineert, is het verstandig om een paar dingen na te gaan:
- De kleur van de camelia, omdat die de betekenis van de bloem in de Japanse bloementaal verandert.
- Het type waaier of instrument dat is afgebeeld, als je op een herkenbare manier naar de artistieke uitvoering wilt verwijzen.
- De manier waarop de kimono en het kapsel zijn getekend, om te zien of het ontwerp een maiko of een geiko afbeeldt.
Wie zich ook wil laten inspireren door andere bloemen, bijvoorbeeld de kersenbloesem, kan meer lezen in de artikelen over bloementatoeages. Daar worden de betekenissen van de bloemen die het vaakst voorkomen in ontwerpen met Japanse inspiratie uitgebreid uitgelegd.
Proporties en plaatsing beoordelen voordat je voor permanent kiest
Als je het ontwerp en de symbolen hebt gekozen, moet je nog nagaan hoe het onderwerp op de huid uitkomt. Daarbij is een tijdelijke of semi-permanente versie handig. Door het ontwerp eerst in deze vorm aan te brengen, kun je de figuur op ware grootte bekijken, nagaan of details zoals de waaier of de camelia goed leesbaar blijven op de gekozen plek en verschillende delen van het lichaam vergelijken — bijvoorbeeld de onderarm met het schouderblad — voordat je een permanente keuze maakt. Dit is een test van het uiterlijk en de plaatsing, geen vooruitblik op de pijn, de genezing of het uiteindelijke uiterlijk van hetzelfde onderwerp als permanente tatoeage: die aspecten moeten op dat moment met een professional worden besproken. Wie beter wil begrijpen waarom het verstandig is een ontwerp te testen voordat het permanent wordt, kan de gids lezen over hoe en waarom je een tatoeage uitprobeert voordat je voor de definitieve versie kiest. In de vergelijking tussen tijdelijke en semi-permanente tatoeages lees je welke van de twee opties je voor deze test kunt gebruiken.
Het Geisha-ontwerp van InkLabs toont deze elegante figuur, met elementen geïnspireerd op Aziatische onderwerpen, en is zowel als tijdelijke als semi-permanente tatoeage verkrijgbaar in de collectie Menselijk lichaam, samen met andere vergelijkbare ontwerpen voor het lichaam. Wie het wil vergelijken met andere ontwerpen in dezelfde illustratieve stijl, kan ook een kijkje nemen in de collectie Illustratief. Voor wie nog nadenkt over de plek voor de allereerste tatoeage, bevat de gids voor het kiezen van een ontwerp en plek voor je eerste tatoeage handige criteria die ook van toepassing zijn op een onderwerp als de geisha.
Veelgestelde vragen over geisha-tatoeages
Zijn geisha en oiran hetzelfde? Nee: een geisha is een artieste die is opgeleid in dans, muziek en conversatie, terwijl een oiran een courtisane van hoge rang was. Deze twee met elkaar verwarren is de meest voorkomende fout wanneer het over dit onderwerp gaat, en juist die verwarring heeft het westerse stereotype gevoed dat een geisha met prostitutie wordt geassocieerd.
Is een tatoeage met een geisha per definitie respectloos? Nee, niet op zichzelf: dat wordt de tatoeage pas wanneer de figuur wordt gereduceerd tot een kostuumbeeld in plaats van te worden afgebeeld met haar geschiedenis en symbolen. Een goed geïnformeerd ontwerp dat uitgaat van de werkelijke traditie is iets anders dan een illustratie die alleen op het stereotype is gebaseerd.
Hoe lang blijft een semi-permanente tatoeage met dit onderwerp zitten? Dat hangt af van het gekozen product, niet van het afgebeelde onderwerp: controleer de ontwikkeltijd en de duur altijd op de productpagina van het specifieke product, in plaats van ze algemeen in te schatten.
