Een olijftak tattoo draait in de kern om vrede en verzoening, maar die betekenis is opgebouwd uit meerdere tradities die elkaar aanvullen: de Griekse mythologie rond Athena, het Romeinse vredesbeeld van de godin Pax, het bijbelverhaal van Noach en de olijfkrans die Olympische winnaars in de oudheid kregen in plaats van een medaille. Wie voor dit motief kiest, moet meestal ook een knoop doorhakken tussen een enkel takje en een volledige krans, en kan het ontwerp dan het best kunnen onderscheiden van een laurierkrans of een tarweaar, die allebei een andere boodschap dragen.
- De vredesbetekenis komt uit meerdere tradities tegelijk samen: de Griekse hiketeria, de Romeinse godin Pax en de duif die bij Noach terugkeert met een olijfblad.
- De olijfkrans die Olympische atleten in de oudheid droegen, de kotinos, is een ander object dan de laurierkrans, ook al worden de twee in de volksmond vaak verward.
- Een enkel takje vertelt een rustiger verhaal dan een volledige krans, en beide passen beter bij een andere plek op het lichaam.
- Een tijdelijk of semi-permanent ontwerp laat je vooral de vorm, de lijndikte en de plaatsing bekijken; het zegt niets over hoe een permanente tatoeage op diezelfde plek zou helen, voelen of vervagen.
Waar de betekenis van de olijftak vandaan komt
De symboliek van de olijftak is zo oud dat ze door meerdere beschavingen is doorgegeven, en elke laag voegt er een eigen nuance aan toe. Het is daarom nuttig om de belangrijkste bronnen apart te bekijken voor je aan het ontwerp zelf denkt.
Vrede: van Athene tot de olijftak van de duif
In de Griekse mythologie claimde Athena de stad Athene door er de eerste olijfboom te planten, en Grieken droegen een olijftak, een hiketeria, als ritueel gebaar van onderwerping of verzoek aan machtige mensen of aan de goden (bron: Olive branch – Wikipedia). De Romeinen bouwden daarop voort door de olijftak te koppelen aan de godin Pax en hem te gebruiken als erkend diplomatiek teken van vrede, onder meer op munten uit de tijd van de Pax Romana (bron: Olive branch – Wikipedia). In het bijbelse zondvloedverhaal keert een duif terug naar de ark van Noach met een olijfblad, en latere christelijke schrijvers zoals Tertullianus verbonden dat beeld met vrede en verzoening, waarna de combinatie van duif en tak een terugkerend motief werd in de vroegchristelijke kunst (bron: Olive branch – Wikipedia). Omdat het hier om mythologische en religieuze overlevering gaat, lees je deze verhalen het best als symboliek en traditie, niet als vaststaand historisch feit.
Eer in plaats van een medaille: de Olympische kotinos
Bij de antieke Olympische Spelen kregen winnaars geen medaille, maar de kotinos: een krans gevlochten uit takken van de wilde olijfboom die bij Olympia groeide, dicht bij de tempel van Zeus (bron: Kotinos – Wikipedia). Een Perzische bevelhebber zou, toen hij hoorde dat Olympische winnaars alleen voor een olijfkrans streden, hebben opgemerkt dat de Grieken streden om eer en niet om bezit, wat meteen duidelijk maakt dat de waarde van de krans symbolisch was en niet materieel (bron: Kotinos – Wikipedia). Die betekenis leeft vandaag nog voort: het embleem van de Verenigde Naties toont gestileerde olijftakken rond een wereldkaart, en de adelaar op het Grote Zegel van de Verenigde Staten houdt een olijftak met dertien olijven en bladeren vast (bron: Olive branch – Wikipedia).
Eén takje of een volledige krans: twee verschillende boodschappen
Een enkel takje houdt het ontwerp ingetogen en persoonlijk, en leest eerder als een stille uitspraak over vrede of een nieuw begin dan als een statement. Juist die soberheid maakt een los takje geschikt voor een kleine plek op het lichaam, waar een paar fijne lijnen genoeg zeggen. Een cirkelvormige of in elkaar gevlochten krans verwijst daarentegen directer naar de eer van de Olympische kotinos en draagt meer visueel gewicht, wat meestal ook meer ruimte vraagt om leesbaar te blijven: te klein getekend, en de bladvorm vervaagt tot een vage cirkel.
Olijftak, laurier of tarwe: de verschillen herkennen
De olijftak wordt vaak verward met de laurierkrans, maar de twee hebben een andere oorsprong. De laurierkrans is verbonden met Apollo en de mythe van Daphne, heeft spitse, glanzende bladeren en werd historisch gebruikt om dichters, muzikanten en bredere verdiensten te bekronen, eerder dan specifiek Olympische sportprestaties (bron: Laurel wreath – Wikipedia). Het detail dat de meeste mensen omdraaien: de Olympische sportkrans zelf, de kotinos, werd gesneden uit wilde olijf, niet uit laurier (bron: Kotinos – Wikipedia). Een tarwemotief is dan weer een heel ander verhaal: het verwijst naar oogst en overvloed, heeft ronde aren in plaats van smalle olijfblaadjes, en draagt dus een betekenis die niets met vrede of eer te maken heeft. Wie deze drie naast elkaar legt voordat het ontwerp wordt vastgelegd, voorkomt dat het motief een andere boodschap uitstraalt dan bedoeld.
De juiste plek kiezen: pols, sleutelbeen of ribben
De pols leent zich goed voor een enkel klein takje: het blijft in één oogopslag leesbaar en is makkelijk te laten zien of juist te bedekken met een mouw of horloge, zoals ook in de gids over tatoeages op de pols wordt toegelicht. Het sleutelbeen volgt een natuurlijke bocht die goed samengaat met een iets langgerekt takje, waardoor de lijn als het ware met het lichaam meebeweegt in plaats van er los op te liggen. De ribben bieden een privatere en grotere oppervlakte dan de pols of het sleutelbeen, wat ruimte geeft aan een volledige krans of aan een takje met meer bladdetail, en die plek is makkelijker te bedekken wanneer je het ontwerp liever niet dagelijks laat zien.
Een proefversie voordat iets permanent wordt
Een tijdelijke of semi-permanente lijntekening in olijftakstijl laat je vooral kijken naar schaal, lijndikte en plaatsing op je eigen huid, en dat is precies waar zo'n proefontwerp wel en niet over gaat: het zegt niets over hoe een permanente tatoeage op dezelfde plek zou helen, vervagen of aanvoelen, en ook niets over een eventuele allergische reactie. Voor wie eerst wil zien hoe een vergelijkbaar fijnlijnig botanisch ontwerp op de huid oogt, is de collectie plantmotieven een logisch startpunt.
Overweeg je eerst te testen voor je iets permanent laat zetten, dan is de gids over je eerste tatoeage een goed vervolg, en omdat een olijftak doorgaans als fijnlijnig ontwerp wordt getekend, sluit de gids over fijnlijn-tatoeages daar ook op aan. Wil je breder kijken dan de olijftak alleen, dan behandelt de gids over botanische tatoeages bladeren, takken en tarwe als bredere categorie, en bespreekt de gids over de paardenbloem-tatoeage een ander motief dat net als de olijftak met een nieuw begin wordt geassocieerd.
Samengevat draagt de olijftak een betekenis die zich door de geschiedenis heen heeft opgestapeld in plaats van uit één bron te komen, en dat verklaart waarom een enkel takje zo anders aanvoelt dan een volledige krans. Zodra dat onderscheid duidelijk is, en je weet dat de krans van een Olympische winnaar van olijf was en niet van laurier, is de keuze tussen pols, sleutelbeen en ribben vooral een kwestie van hoeveel ruimte het ontwerp nodig heeft om leesbaar te blijven.
