Een feeëntatoeage symboliseert niet één ding, omdat het woord ‘fee’ tegenwoordig drie verschillende tradities omvat: de kleine fee met vleugels uit sprookjes, die wordt geassocieerd met lichtheid en fantasie; de fee uit de Griekse volkstraditie, die in bronnen en bergen woont en verhalen met een serieuzere, ‘scherpere’ kant met zich meedraagt; en de nimf uit de klassieke mythologie, aan wier naam het Griekse woord zelf is ontleend. Voordat je een ontwerp kiest, is het de moeite waard om te weten welke van de drie versies je echt op je huid wilt dragen, want die keuze verandert de stijl, compositie en boodschap van de tatoeage in gelijke mate.
- De fee met vleugels die je tegenwoordig in de meeste ontwerpen ziet, is een relatief recent beeld en niet de oorspronkelijke volksfiguur uit de traditie.
- De fee uit de Griekse volkstraditie heeft haar eigen, serieuzere folklore, met verhalen die niet passen bij het lieflijke sprookjesbeeld.
- Het woord ‘fee’ is afgeleid van de Nereïden uit de klassieke mythologie en wordt tegenwoordig algemener gebruikt voor nimfen, feeën en zeemeerminnen.
- De ontwerpstijl — fijne lijnen, decoratief of donker illustratief — maakt de kijker duidelijk welke van de drie versies je bedoelt.
De sprookjesfee: wat we er meestal mee bedoelen
Als iemand zonder verdere toelichting gewoon ‘fee’ zegt, is het eerste beeld dat bij je opkomt bijna altijd hetzelfde: een klein wezen met fijne, doorzichtige vleugels dat tussen de bloemen vliegt met een toverstaf in de hand. Dat beeld heeft niet één oorsprong; het combineert elementen uit Keltische, Slavische, Germaanse en Franse volkstradities, die in de loop der tijd zijn samengekomen in een gemeenschappelijk, internationaal idee van wat een fee is (bron: Fee – Wikipedia).
De oudere volksfee had, voordat ze het lieflijke figuurtje werd dat we tegenwoordig kennen, doorgaans geen vleugels; haar vermogen om te vliegen werd toegeschreven aan magie en niet aan een lichamelijk kenmerk, en de verhalen over haar waren vaak duisterder, met onvoorspelbare en soms gevaarlijke wezens, zoals in de verhalen over wisselkinderen (bron: Fee – Wikipedia). De kleine, gevleugelde en subtiel mooie fee die tegenwoordig de ontwerpen domineert, kreeg haar huidige vorm in het Victoriaanse tijdperk, een periode waarin een kleinere en elegantere esthetiek de voorkeur kreeg boven het oudere, onrustigere volksbeeld (bron: Fee – Wikipedia).
In een tatoeage staat deze versie meestal voor lichtheid, fantasie en een speelse, niet-zware vrouwelijkheid. Dit is een logische keuze wanneer je iets persoonlijks en luchtigs wilt uitdrukken, een verwijzing naar je eigen fantasie, en niet per se een band met een specifieke traditie of mythologie. Maar als je juist iets zoekt met een lokaler karakter of een diepere betekenis, is het de moeite waard om eerst ook de andere twee versies te leren kennen.
De fee uit de Griekse traditie: schoonheid met een scherp randje
De fee uit de Griekse volkstraditie is niet zomaar een vertaling van het beeld hierboven; het is een aparte figuur met haar eigen verhalen. In de moderne Griekse folklore wordt ze vaak in verband gebracht met water, zoals rivieren en bronnen, terwijl dezelfde term ook wordt gebruikt voor figuren die in bergen en bossen rondwaren. Ze wordt beschreven met gouden haar, witte of roze kleding en een sluier of hoofddoek, en volgens de verhalen danst ze ’s middags of om middernacht (bron: Nereïde – Wikipedia). Het is een figuur die schoonheid combineert met iets wilders en onvoorspelbaars, heel anders dan de decoratieve gratie van de gevleugelde sprookjesfee.
Waarom dit niet gewoon het Griekse woord is voor ‘sprookjesfee’
Een van de bekendste verhalen over feeën uit de traditie volgt een motief dat bij veel volken voorkomt: een man steelt de sluier of hoofddoek van een fee om haar te dwingen bij hem te blijven en met hem te trouwen, en zij leeft in de mensenwereld totdat ze het voorwerp terugvindt; dan vertrekt ze voorgoed, zonder aarzeling (bron: Nereïde – Wikipedia). Het is een verhaal over schoonheid die nooit echt aan iemand toebehoort, niet over een goedmoedig sprookjesfiguur. Dat is precies wat de fee uit de traditie volledig onderscheidt van het gevleugelde beeld uit de vorige paragraaf. Deze verhalen horen bij de volkstraditie en worden doorgegeven als verhalen, niet als beschrijvingen van echte gebeurtenissen. Dat is goed om in gedachten te houden als je overweegt een ontwerp op een specifiek verhaal te baseren.
De nimf uit de mythologie: de derde, oudste oorsprong
Het woord ‘fee’ zelf vindt zijn oorsprong in het woord ‘Nereïde’. In de klassieke mythologie waren de Nereïden zeenimfen, dochters van de zeegod Nereus en de Oceanide Doris, en werden ze meestal afgebeeld als mooie vrouwen die Poseidon vergezelden (bron: Nereïde – Wikipedia). Maar zij waren niet de enige categorie nimfen: nimfen werden ingedeeld naar het natuurelement waartoe ze behoorden. De Naiaden werden geassocieerd met zoet water, de Dryaden en Hamadryaden met bomen, de Oreaden met bergen en de Oceaniden met de oceaan (bron: Nimf – Wikipedia).
In de loop der tijd is het moderne Griekse gebruik van het woord ‘fee’ uitgebreid: waar het eerst specifiek naar de Nereïden verwees, is het nu een algemene term voor nimfen, feeën en zeemeerminnen (bron: Nereïde – Wikipedia). Dat verklaart waarom de drie ideeën in het dagelijks taalgebruik zo gemakkelijk door elkaar lopen; het is geen verwarring van de hedendaagse spreker, maar het resultaat van eeuwenlange taalontwikkeling. Dit verschijnsel beperkt zich overigens niet tot het Grieks: sinds de middeleeuwen worden nimfen in de volksmond ook in andere Europese tradities met feeën verward (bron: Nimf – Wikipedia).
Welke van de drie past bij jouw tatoeage?
De keuze tussen de drie versies hangt vooral af van wat je tatoeage moet uitdrukken, niet van welk beeld je het mooist vindt. Als je je aangetrokken voelt tot een gevoel van lichtheid, fantasie of persoonlijke vrijheid, is de gevleugelde sprookjesversie een oprechte keuze die dat duidelijk uitdrukt, zonder dat daar verdere uitleg voor nodig is. Als je je verbonden voelt met de Griekse traditie, met een verhaal dat je van je familie hebt gehoord of met folklore in het algemeen, is de fee uit de traditie de eerlijkste keuze. Die komt serieuzer en minder decoratief over dan het gevleugelde beeld. Als je juist de klassieke mythologie, een specifieke nimf of een thema rond water wilt eren, past de versie van de nimf of de Nereïde beter. Je kunt termen als Naiade, Oreade of Nereïde gebruiken om je verwijzing preciezer te maken.
Een ontwerp kan natuurlijk elementen uit alle drie de versies combineren, maar dat werkt alleen als je dat bewust doet; zonder die kennis oogt het resultaat meestal algemeen in plaats van betekenisvol. Als je geïnteresseerd bent in de bredere categorie fantasie en mythologie — draken, feniksen, de Hydra en andere legendarische wezens — behandelt het artikel over tatoeages met fantasie en mythologie de hele categorie uitgebreider. Als je geïnteresseerd bent in andere symbolen die op meerdere manieren kunnen worden geïnterpreteerd, gaan twee andere artikelen in dezelfde reeks respectievelijk in op de betekenis van een schedeltatoeage en de betekenis van een cirkeltatoeage.
Ontwerpstijlen: van fijne lijnen tot duistere fantasy
De ontwerpstijl maakt de kijker duidelijk welke van de drie versies je bedoelt, nog voordat die een uitleg leest. Een ontwerp in fine line- of minimalistische stijl past bij de lichtere, sprookjesachtige versie en werkt goed op kleine, subtiele plekken, waar een eenvoudige omtrek genoeg is om een gevoel van lichtheid op te roepen. Een meer decoratief ontwerp, met vloeiende lijnen in het haar, de stof of elementen van water en vleugels, past beter bij het karakter ‘mooi maar met een scherp randje’ van de fee uit de traditie, omdat juist de details in de stof en het water de sfeer van het verhaal overbrengen. Een donkerdere, illustratieve of gearceerde stijl brengt een mythologische verwijzing die drama of een gevoel van mysterie wil uitdrukken beter tot zijn recht dan een verwijzing naar louter charme.
De compositie is net zo belangrijk als de lijnstijl: een figuur op zichzelf legt de nadruk op de figuur, terwijl een figuur in combinatie met water, bomen of vleugels duidelijk maakt naar welke van de drie tradities je verwijst. Voordat je met een tatoeëerder praat, is het de moeite waard om al te beslissen welk van deze twee elementen — lijnstijl of compositie — je het belangrijkst vindt voor jouw ontwerp, want dat bepaalt alle andere keuzes.
Formaat en plaatsing uitproberen voordat je iets permanents kiest
Een vrouwelijke, vloeiende mythologische figuur ziet er heel anders uit afhankelijk van waar je die plaatst en hoe groot je die maakt; op je ribben beweegt die anders mee met je lichaam dan op je onderarm of schouder. Dat kun je veel makkelijker beoordelen op je eigen huid dan op een referentiebeeld op een scherm. Met een tijdelijke of semi-permanente tatoeage kun je de compositie en schaal op je eigen lichaam bekijken voordat je een permanente beslissing neemt; daarmee kun je niet voorspellen hoe een permanente tatoeage zal genezen, hoe die na verloop van tijd zal vervagen of hoe die er uiteindelijk uit zal zien. Je ziet alleen het ontwerp op ware grootte en op de juiste plek.
In de collectie Fantasie en mythologie staan al twee ontwerpen die een eerlijke vergelijking bieden voor een vrouwelijke mythologische figuur met waterelementen, zonder dat ze worden gepresenteerd als letterlijke afbeeldingen van feeën: beide tonen zeemeerminnen, geen feeën, maar ze delen dezelfde compositieopbouw — een vloeiende figuur, haar en stof in beweging, een verbinding met water — die ook een ontwerp geïnspireerd op de fee uit de traditie of op een nimf zou hebben.
Als je eerst het volledige aanbod wilt bekijken voordat je kiest tussen een gevleugelde fee, een fee uit de traditie of een nimf, legt de algemene gids over tatoeages voordat ze permanent worden uit wat je moet weten voordat je voor iets permanents kiest. De gids voor je eerste tatoeage behandelt uitgebreid hoe je een ontwerp en plaats kiest. In elk geval is de veiligste volgorde: eerst bepalen welk van de drie verhalen je wilt vertellen, daarna de stijl kiezen die daarbij past en ten slotte het resultaat op je eigen lichaam uitproberen voordat je je vastlegt op iets permanents.
